Cebelitarık’ta yaşayan makakların turistlerle olan etkileşimleri üzerine yapılan yeni bir araştırma, bu hayvanların insan gıdalarına alışmasının ardından toprak yeme davranışları geliştirdiğini ortaya koydu. Cambridge Üniversitesi’nden Dr. Sylvain Lemoine liderliğindeki araştırma ekibi, Avrupa’nın tek doğal makak popülasyonunu inceleyerek ilginç bulgular elde etti.
Yapılan çalışmada, makakların çikolata, dondurma ve cips gibi yiyecekleri tükettikten sonra “jeofaji” olarak bilinen toprak yeme davranışını sergiledikleri belirlendi. Uzmanlar, bu durumun, insan etkisinin doğada beslenme alışkanlıklarını nasıl değiştirdiğini gösterdiğini vurgulamaktadır.
Özellikle şekerli ve tuzlu yiyeceklerin, makakların bağırsak florasında bozulmalara ve sindirim problemlerine yol açtığı ifade edildi. Dr. Lemoine, makakların tercih ettiği toprak türünün, mineral açısından zengin olan “terra rossa” (kırmızı kil) olduğunu belirtirken, bu toprağın sindirim sistemi üzerinde koruyucu bir etki yaratarak zararlı bileşenlerin emilimini azalttığını ve ishal gibi rahatsızlıkları hafiflettiğini kaydetti. Ayrıca, makakların laktoz intoleransı olmasına rağmen dondurma tükettikten sonra toprak yiyerek bu durumu dengelmeye çalıştıkları gözlemlendi.
Araştırma bulguları, bu toprak yeme davranışının turizm yoğunluğu ile bağlantılı olduğunu göstermektedir. Turistlerin en çok bulunduğu bölgelerdeki makakların, insan gıdası tüketme olasılığının diğer gruplara göre 2,5 kat daha fazla olduğu saptandı. Yaz aylarında turist sayısının artmasıyla birlikte toprak yeme vakalarının da zirveye ulaştığı; kış aylarında ise bu oranın yaklaşık %31 oranında düştüğü ifade edildi. Turistlerle etkileşime girmeyen makak gruplarında ise bu davranışın görülmemesi, beslenme bozukluğunun kaynağını net bir şekilde ortaya koydu.
Toprak yeme davranışının %89 oranında diğer grup üyelerinin önünde gerçekleşmesi, bu eylemin sosyal öğrenme yoluyla yayıldığını göstermektedir. Uzmanlar, her grubun kendine özgü toprak tercihleri olmasını, makaklar arasında oluşan “yerel kültürlerin” bir göstergesi olarak değerlendiriyor. Araştırmalar, makakların toplam beslenme alışkanlıklarının yaklaşık %19’unun turistlerden gelen yiyeceklerden oluştuğunu ve bu hayvanların, evrimsel olarak enerji yoğun gıdalara yönelirken toprak yiyerek hayatta kalmaya çabaladıklarını ortaya koyuyor.
